Tarımsal Üretim Proje Danışmanı olarak tarım sektörüne hizmet veren Agronom Umut Doğan’ın “Traktörlerde Yaz Mevsimine Girerken” yapılması gerekenleri kaleme aldığı makalesini paylaşıyoruz.

Umut DOĞAN- Agronom

Değerli Dostlarım yeni bir sayı ile hepinize merhaba, havalar ısınmaya yavaş yavaş başlıyor Tarımsal üretimin tatil dönemi sona eriyor. Türk tipi çiftçilik genellikle aile işletmeleri üzerinden yürüyor. Bu yapımızdan dolayı üretimde bütün ailemize çeşitli görevler düşüyor bunlardan biriside kendi traktörümüzü anlamak.

Onun, uzun yıllar hizmet vermesini sağlamak için bakım ve kullanım açısından birkaç ipucu üzerinde duracağım, evet bir çoğumuz kendi traktörümüzün dilinden anlıyoruz fakat büyük bir kitle bu yaklaşımdan çok uzak şimdi gelelim konumuzun özüne;

Traktörümüz Durgun bir mevsim döneminden sonra tarımsal faaliyetler için yoğun bir mevsimin içine giriyor. Bunun için almamız gereken birkaç önlem sezonda sizi çok rahat ettireceğini, traktörünüzün sizi arazide kaderinizle baş başa bıraktırmaması (biliyorsunuz sezonda Yetkili Servis Programı çok dolu oluyor) için sizlere kontrol önerileri sunacağım.

Unutmayın, En iyi Tamir Bakımdır.

Akümülatör, Alternatör ve Traktörün Elektrik Sistemi kontrolü:

• Traktör Kutup Başı Bağlantılarını söküp Aküyü traktör dışında bir yere alın, bir fırça yardımı ile kutup başını sıcak su ile temizleyin bu oksitlerden Akünüzü arındıracaktır. (kesinlikle kimyasal kullanmayın su ve fırça işinizi görecektir.) kutup başındaki Aşınma ve erimeleri kontrol edin eğer böyle bir şey söz konusu ise akünüz sizi sezonda yarı yolda bırakabilir yenisi ile değiştirmekte fayda vardır.
• Traktörün Akü ile bağlantısını sağlayan parçalarda bir şüphe var ise yenisini Yetkili servisten ya da Orijinal Parça tedariki yapan bir kuruluştan değiştirin.
• Akü kapaklarını açıp içerisinde görülen kurşun plakalarda eğrilik var mı kontrol edin eğer eğrilik var ise yeni bir aküye ihtiyacınız var demektir.
• Akü su seviyenizin yaklaşık olarak içerisindeki kurşun plakaların üzerinde olması gerekmektedir. Eğer az ise Saf Su, ya da akü suyu ile takviye yapın
• Akü üzeri göstergenizin renklerinin doğru gösterdiğinden emin olun yeşil renkte olmasına dikkat edin.
• Eğer akünüz şarj tutacak şekilde sağlıklı ise ve akü akım voltaj değerleri düşükse kapakları açık şekilde ve suyu tam olacak şekilde gereken değerlerde şarj edin ettirin.
• Eğer elinizde gerekli bir alet donanım yoksa Yetkili bir servisten yardım alarak akü akımını, alternatör akımını ve gösterge panelinde eğer bulunuyorsa akım seviye göstergesinin doğru çalıştığını kontrol ettirin/edin.
• Alternatörün mekanik olarak kontrolü ve kayış kontrolü kayış ve kasnağın sağlam aşınmamış olmasına dikkat edin ilk çalışmada rulman uğultusu, kayışın sürtünme sesi oluşu kayış değişimi gevşeme veya bir balans bozukluğunun işaretidir.
• Elektrik Aksamı ile ilgili Bakımları ve kontrolleri Kesinlikle İşin uzmanı Yetkili servis Elektrik teknisyeni yardımı olmadan yapmayın sadece gözlemleyeceğiniz ve çözebileceğiniz sorunların teşhisini kendinize bırakın.
• Kontak anahtarını ilk çevirdiğinizde traktör gösterge panelinde bulunan akü simgesinin motor marş yapılıp çalıştığında söndüğünden emin olun.
• Akünüzün ömrünün bakımlara ve kullanımına göre 3-5 yıl olduğunu unutmayın eski bir akü size elektronik olarak çok arıza çıkaracaktır. (gerekli değerlerde elektrik sağlayamayan aküler elektrik donanımına zarar verir.)
• Traktör Sigorta kutusunun sağlam toz ve nem geçirmediğinden emin olun ve sigortaları kontrol edin, eğer şüphelenen sigorta varsa aynı değerde ve orijinallikte olan yenisi ile değiştirin (bu kontrol size elektrik donanımında eğer varsa arızalar için belirleyici olacaktır.)

Hidrolik Sistem kontrolü

• Hidrolik sistem düzgün çalışmıyorsa, ekipmanın daha yavaş veya daha hızlı hareket etmesine, sarsıntılı olmasına veya beklenen şekilde hareket etmemesine neden olarak yalnızca çalıştırmayı zorlaştırmakla kalmaz, aynı zamanda bir güvenlik tehlikesi de oluşturur.
• Hidrolik ana kumanda kolunun dışında ön seçme kolunun iki ana durumu vardır. Bunlar Çeki Kontrol durumu, Pozisyon Kontrol durumudur. Yüzücü pozisyonda ana kumanda kolu üzerinden kontrol edilir yan bağlantı kolları en aşağı pozisyonda olmalıdır.
• Eğer klasik sistem bir traktöre sahipseniz, ön seçme kolundan çeki pozisyon, pozisyon konrol, yüzücü pozisyon konumlarını teker teker deneyerek hidrolik ana kumanda kolundan doğru çalışıp çalışmadığını konrol edebilirsiniz. Eğer elektronik tip kumanda edilen bir hidrolik sisteme sahipseniz, yine aynı konumları tuşlarla kontrol ediniz.
• Traktör çalışmadan park halinde bir dönem geçirdiyse hidrolik tertibatı traktör marş yapıldıktan sonra oynatılmalı sistemde yağ döngüsü sağlanmalıdır.
• Traktör üreticisinin tavsiye ettiği türde yağ kullanılmalı ve kullanılan yağ kesinlikle temiz bir ortamda (toz, çamur vs. uzak ) sisteme doldurulmalı
• Bakım ve kullanım talimatlarına uygun hareket edilmeli hidrolik sistem filtreleri orijinal olmak kaydı ile yetkili servis teknisyenlerince değiştirilmelidir.
• Yüksek basınçtan kaynaklı yağ kaçakları, yaralanma ve yanma kazalarına karşı, sistem devrede olmasa bile el ile kontrol edilmemelidir.
• Üç nokta askı sistemi, Askı kolları ve bağlantıları kontrol edilmeli sıkışma, aşınma, paslanma giderilmelidir. Gerekirse orijinalleri ile yenilenmelidir.
• Hidrolik sistem pompası yük durumunda ses yapıyorsa, sistem arızası ilerlemeden Yetkili servis ile iletişime geçilmelidir.
• Traktörün hidrolik sistemine yetkisiz müdahalelerin size geri dönüşü olmayan hasarlar bırakacağını unutmayın.
• Mevsim bakımlarının dışında, Bakımlarını çalışma saatine uygun şekilde yaptırınız.

Soğutma sistemi kontrolü

• ilk kuralımız Traktörümüzün motoruna ait çalıştırma koşullarının bilinmesi ve bunlara riayet edilmesidir. Unutulmamalıdır ki İçten yanmalı her motorun termodinamik verilere uygun bir çalışma sıcaklığı vardır.
• soğutma sistemindeki su durumunu her gün kontrol ediniz, eksiği varsa tamamlayınız. Kullanacağınız suyun ve radyatör içinde bulunan suyun temiz su olmasına dikkat ediniz,
• Traktörümüzün motoru sıcakken radyatör kapağını açmayınız ve su eklemeye kalkışmayınız, Traktörün motoru önce soğutulur. Sıcakken yapılan su tamamlama işlemi motor yapısında yarattığı güçlü gerilimlerden dolayı çatlamalara dezenformasyonlara neden olabilir.
• Soğutma sistemine traktörün her çalışma dönemi boyunca bir kez Soğutma sistemi temizleyici sıvı koyulup Motor çalıştırılır, sıvı biraz devir daim ettirilir, sonra motor sıcak iken bütün boşaltma muslukları açılarak kirlenmiş olan su ve partikülleri dışarı atılır. Motor soğuduktan sonra, soğutma donanımı temiz su ile detaylı bir şekilde yıkanır. Biyosid ürünleri içerdiğinden dolayı Profosyonel yardımı Traktör yetkili servisine danışarak yapmanız önerilir.
• Traktör motorunun radyatörüne dışarıdan bulaşan toz böcek vb. partikülleri basınçlı hava ile temizlemek için basınçlı havayı radyatörün motora bakan tarafından içten dışa doğru tutmak sureti ile yapın, eğer ön bir filtre varsa önce onu temizleyerek başlayın.
• Motor Çalışma sırasında Hararet göstergesinde. Motor suyu sıcaklığı normal çalışma sıcaklığının üstüne çıkıyorsa bir çok sorunun belirtisi olarak görülebilir. Ama ilk olarak termostatın kontrolü yapılır. Termostat sıcak bir su kabının içine termometre ile koyulur termometre 75°C üstünde kapanacaktır eğer kapanıyorsa sağlamdır. Kapanmıyorsa veya şüphe duyuluyorsa yeni ve orjinali ile değiştirilmesi önerilir. Bu işlemi Traktörünüzün yetkili servis Teknisyeninden yardım alarak yapmanız önerilir.
• Soğutma sistemi Hortum bağlantıları, boşaltma tapası, var ise emniyet tapaları ve contalarında sızıntı olup olmadığı kontrol edilmelidir
• V kayışının Kontrolünde kayış üzerine parmakla bastırılır. 1-2 cm. esnemeler kayış gerginliği için normaldir.
• Devir Daim Pompasına genel olarak bakılır Profosyonel bir yardım almadan bakım önerilmez. Şüphe duyulursa Yetkili Servis Teknisyeni yardımı ile değiştirilir.
• Antifiriz kullanımı, motorun soğutma donanımı sağlığını etkilediğinden dolayı yaz kış farketmeden yapılmalı, traktör üreticisi parametrelerindeki ölçüde, ve önerilen markada kullanılmalıdır.

Yağlama Sistemi kontrolü

• Motor Silindir kapağı contası, Karter contası kontrol edilir. Eğer sızıntı veya şüphe gösteren bir durum var ise yenisi ile Traktör Yetkili servisi teknisyenlerince değiştirilir.
• Motor yağı vizkositesi (sıvıların akıcılığa karşı göstermiş olduğu direnç), rengi ve seviyesi, yağ konrol çubuğu üzerinden kontrol edilmelidir. Genel olarak Maximum ve Minimum arasındaki yağ varlığı normal kabul edilir. Bazı Traktör modellerinde bir sensör yardımı ile gösterge paneli veya traktör konrol paneli üzerinde yağ seviye durumu marş esnasında yansıtılır. Fakat sensörün doğru göstermeme durumunu göz önünde bulundurarak yağ konrol çubuğunun kullanılması önerilir.
• Motor marş yapıldığında yağ basınç göstergesi veya ışığı kontrol edilmeli ışığın geç sönmesi veya göstergenin geç devreye girme durumu arıza belirtisi olduğu unutulmamalıdır.
• Traktörün çalışma etkinliği dışında ağır bir hizmet vermiyorsa, Motor yağları fabrika önerisi dışına çıkılmaması kaydı ile bakım ve kullanım kitapçığında belirtilen çalışma saatinde değiştirilmelidir.
• Yağın kalınlık değerleri SAE genellikle 0 ile 32°C arasındaki mevsim koşullarında traktör motorunun çalıştığı varsayılarak belirlenmiştir. Fabrika önerileri dışında farklı bir koşulda çalışan ağır hizmet veya belirli bir arıza durumunun bilinmesine karşı (kompresyon kaybı, yağ yakma gibi) yağ kalınlıkları değiştirilebilir. Bu konuda traktör üreticinizin Teknik ekibine danışınız.
• Motor yenileme yapılmış motorlarda genellikle Yetkili Servis Teknisyenlerinin bilgisi doğrultusunda daha ince yağ kullanılır. Bu motorun yenilenen parçalarının daha hızlı bir film tabakası oluşturulması ve birbiri ile uyumlu çalışması içindir. Bu tip vakalarda traktör üreticinizin Teknik ekibine danışarak kullanacağınız motor yağının değiştirilmesi önerilir.
• Yağ Değişimi, öncesinde temizlik yağları kullanılarak yapılacaksa önemli olan en büyük husus fazla yıpranmış ve aşınmış parçası bulunan traktör motorlarına yapılmamasıdır. Yetkili Servis tarafından yenilenmiş motorlarda servis teknisyeninin kontrolünde danışılarak hareket edilmelidir.
• Düz bir zemine çekilen ve çalışma sıcaklığı seviyesinde olan traktörün karter boşaltma tapası sökülüp eski yağın bir kaba boşaltılması sağlanır. Yeni Yağ filtreleri ve yeni tapa contaları yağlanarak takılmalıdır. Filtre filtre değiştirme aparatı yardımı ile doğru bir şekilde takıldığından emin olunarak kılcal bir boşluğa bile neden bırakmadan takılmalıdır.
• Tapa kontrolü ve sızıntı olup olmadığı kontrol edilmeli Yeni yağ motor sıcaklığını kaybetmeden doldurulmalı yağ seviyesi kontrol çubuğundan kontrol edilmeli, uygun seviyeye gelmesini yağ viskozitesi göz önünde bulundurulmak kaydı ile süzülmesini bekleyerek gözlemlenmeli ve takviye edilmelidir.
• Konu için profesyonel yardım almaktan çekinmeyiniz ve Yetkili servis ile kesinlikle irtibat kurunuz.

Akaryakıt Sistemi kontrolü

• Traktörünüz Uzun süre boyunca çalıştırılmamışsa marş işlemi öncesi ortalama 20 kez besleme pompasına basınız.
• Yarısı dolu yakıt depolarında yoğuşma olabilir. yakıt depolarını mümkün olduğunca yoğuşma boşluğu bırakılacak şekilde tepeye kadar doldurmaya dikkat edin.
• deponun alt kısmından suyu ve tortuyu tahliye etmek için tahliye olmalıdır. Bazı yakıt depolarında, suyun ve tortunun yakıt tortu çukurları olabilir.
• Bazı yakıt depolarında, yakıtın doğrudan deponun alt kısmından alındığı besleme hatları kullanılır. Motorda bu sistem varsa, yakıt sistemi depo ön filtresinin düzenli bakımı çok önemlidir.
• Arazi şartlarında yakıt ikmali temiz ve filtre edilebilecek unsurlarla yapılmalıdır. Eğer geçmiş sezona dair bir şüphe duyuluyorsa kesinlikle çalışma saatine bakılmaksın yetkili serviste kontrol ettirin.
• Genel olarak filtre değişimi şu şekilde adımlarla yapılır. Dış filtrenin yenisi ile değişimi yapılmadan önce Yakıt tankı besleme valfi kapalı tutulur.
• Eski filtremizi sökmeden temiz olduğundan emin olmalıyız dışarıdan herhangi bir partikül bulaşması yeni filtremizin kullanım amacını olumsuz etkileyecektir.
• Filtre konumunun altına bir kap yerleştirip su tahliyesi işlemi yapılmalıdır. Su ayırıcısı bir filtre olmayabilir genellikle yarıdan dolu olduğu gözlemlenirse boşaltılması gerekir.
• Filtre söküm aparatı ile sökülen filtreler yeni orijinal filtreler kullanılarak değiştirilmelidir.
• O –ring keçelerinin doğru takıldığından emin olarak takıldığından emin olunmalı ve biraz yakıtla nemlendirilip takılması önerilir.

Not: Yakıt sistemlerinde filtreler ve pompa sistemleri traktör marka ve modellerine göre farklılık göstermektedir. Yakıt sistemi yüksek basınçla çalışan unsurlar oldukları için çeşitli kazalara ve yaralanmalara yol açabilecek tehlikede olan sistemlerdir. Yetkili Servis teknisyenlerinden yardım almadan kesinlikle tamir ve bakım çalışması yapılmamasını öneririm.

• SCR Sistemi (Seçici Katalitik İndirgeme- AdBlue sistemi), Dizel Partikül Filtresi sistemi Kontrolü
• SCR sistemi bulunan Traktörlerde yakıt deposundan farklı olarak ayrı bir depo bulunur. Bu deponun genellikle kapağı mavi renklidir. SCR sistemi genellikle yüksek motor devrinde kullanılır. Her çalışmada tüketim yapmaz.
• Tüketim azaldıkça Gösterge panelinden uyarı ikazı verir Traktör marka modeline göre genellikle motor kendini korumaya alır. Bu bazı markalarda traktörün komple durması ve çalışmaması gibi kendini gösterirken, bazı markalar sadece traktör motor devrine limitleme getirir.
• SCR sıvısı yerine sisteme su vb. farklı sıvılar ilave etmek sistemin bozulmasına ve tıkanmasına sebep olacaktır.
• Sistemde bir sensor bulunduğu için doğru ve kaliteli ürün kullanmanız mecburidir.
• DPF temizliği için bakım ve kullanım kitapçığında belirtilen devirde ve zamanda motor çalışması yapılması gerekmektedir. Eğer bu ikaz ışığını söndürmüyor ise yetkili serviste yapılması gerekmektedir.

PTO- Kuyruk Mili kontrolü

• Kuyruk milinin aşınmamış olduğundan ve milin bağlantısında yağ sızıntısı olup olmadığından emin olduktan sonra
• Kuyruk mili devreye alma kumandasının doğru çalıştığı kontrol edilmelidir.
• Eğer debriyaj sistemli bir kavrama bulunuyorsa bunun iyi ve sağlıklı çalıştığı kontrol edilmelidir.
• PTO devirlerinin doğru olduğu motor devri ile uyumlu çalıştığı gösterge panelinden gözlemlenmeli şüpheli bir durumda kazalara ve tehlikeye yol açmaması için yetkili servis teknisyenleri tarafından bakıma alınmalıdır.
• Not: bakım ve kullanım kitapçıkları ve yönergeleri dikkatlice incelenip uyarılara adımlara uyulmalıdır. Mafsallı şaft bağlantıları iş güvenliği kurallarına göre yapılmalı koruyucusu sabit tutulmalı ve kesinlikle bol elbise, uzun saç, vb. durumlarla kuyruk mili çalışması yapılmamalıdır. Gereken bakım durumları profesyonel yardım gerektirdiği için kesinlikle yetkili servis teknisyenlerince yapılmalıdır.
• Son olarak, gres yağı kullanılacak yerlerin sağlamlığı kontrol edilmeli ve gereken yağlama yağlama şemasına uygun bakım ve kullanım kitapçığının önerdiği saatlere uyarak yapılmalı, lastiklerinizin hava basınçlarından, aşınma durumlarına kadar. Jant bağlantıları, bijon gevşeklik kontrolü, ağırlık bağlantılarınızın tam ve uygun, olmasına kadar dikkat edip kontrol etmenizi öneririm.
• Bu konunun da sonuna gelirken Verdiğim bilgilerin genel bilgiler olduğunu ve İş güvenliği gerektiren koşullarda tehlike yaratacak durumlar olduğunu unutmayın, Traktör Marka ve modeline göre değişiklik göstereceğini göz önünde bulundurun, Traktör Bakım ve kullanım kitapçığında üretici tarafından belirlenen çalışma saatlerinde yapılan bakımlar Traktörünüzün çalışma ömrünü uzatacaktır.
• Traktör üreticisi teknik ekibi, teknik servis ekibi, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım makineleri eğitim merkezleri, Üniversitelerin Ziraat fakülteleri veya Tarım Makineleri Programı bulunan meslek yüksekokullarına danışmaktan çekinmeyiniz, Konu uzmanı eğitimi olan teknik insanlar size doğru bilgiyi vererek yardımcı olmaktan onur duyacaktır.