EUROSTAT verilerine göre AB'de oldukça büyük bir besi hayvanı nüfusu varlığı söz konusu olup 142 milyon başı domuz olmak üzere 76 milyon büyükbaş ve tahminen 71 milyon baş koyun ve keçi varlığı mevcuttur. Son yirmi yılda, AB genelinde besi hayvanı popülasyonlarında bir düşüş olmuştur. 2001 ile 2021 arasında, canlı hayvan sayısı tahmini olarak %11,5 düşerek 326 milyondan 289 milyona gerilemiştir. En büyük genel düşüşler (yüzde cinsinden) koyun ve keçide gerçekleşmiştir.

Aslında AB'deki besi hayvanlarının çoğunluğu, yalnızca birkaç ülkede mevcuttur. İspanya, 2021'de AB'nin domuz (%24,3), koyun (%25,1) ve keçi (%22,7) popülasyonunun yaklaşık dörtte birini oluştururmuştur. Yunanistan İspanya gibi AB'nin keçi nüfusunun benzer bir payına sahipken (%24,9) ve Fransa sığır popülasyonunda yüzde 22,9 paya sahiptir. Diğer yandan bazı ülkeler, hayvancılık konusunda nispeten uzmanlaşmıştır. 2021 yılında Danimarka üçüncü en yüksek domuz sayısına, İrlanda üçüncü en yüksek büyükbaş hayvan sayısına sahiptir. Romanya en çok koyun sayısında ikinci ülke ve en fazla keçi sayısında üçüncü ülke olurken Yunanistan, en yüksek keçi sayısının yanı sıra en yüksek üçüncü koyun sayısına sahip ülke olmuştur.

Hayvancılık yoğunluk indeksi, kullanılan tarım alanının hektarı başına hayvan stoğu olarak hesaplanır. Bu ölçüme dayalı olarak, 2020 yılında AB Üye Devletleri arasında en yüksek hayvancılık yoğunlukları Hollanda (kullanılan tarım alanının hektarı başına 3,4 hayvan birimi), Malta (3,3) ve Belçika'da (2,7) kaydedilmiştir. Buna kontrast olarak, Romanya, Slovakya, Baltık Üye Devletleri ve Bulgaristan'da hayvancılık nispeten daha geniş alanlarda yapılmakta olup kullanılan tarım alanının hektarı başına en fazla 0,3 hayvan birimi söz konusudur. Besi çiftliği büyüklüğünün bir ölçüsü, besi çiftliği başına besi hayvanı birimi sayısı olarak tanımlanabilir. 2020'de üye ülkeler arasında en yüksek ortalama büyüklükler Danimarka'da (işletme başına ortalama 243 canlı hayvan birimi), Hollanda'da (199) ve Belçika'da (168) gerçekleşmiştir. Aralığın diğer ucunda, Slovenya, Litvanya, Hırvatistan ve Romanya yer alırken çiftlik başına en fazla 10 hayvan birimi söz konusudur.

Köşemizde geçen iki sayıda AB tarımındaki bazı anahtar rakamlara dair bilgiler vermeye başlamıştık. Yazı dizimizin bu üçüncüsünde hayvansal üretime dair anahtar bilgileri paylaşacağız.

Durum hayvan varlığında bu şekildeyken et üretiminde anahtar rakamlar şu şekilde toplanabilir: 2021'de AB sınırları içinde 23,4 milyon ton domuz eti üretilmiş olup bu değer yeni bir zirveyi işaret etmektedir. Bu dönemde tahminen 13,2 milyon ton kümes hayvanı eti üretilirken, sığır eti üretim miktarı bunun yarı seviyesinde (6,8 milyon ton) gerçekleşmiştir. Koyun ve keçi eti üretimi ise çok daha düşük seviyelerdedir. Diğer etkilerin yanı sıra, tüketicilerin et yemeye yönelik tutumları, sağlıklı beslenmeyle ilgili (bilimsel) tavsiyelerden etkilenmiştir. 2006–2021 döneminde, kümes hayvanı eti üretiminde hızlı ve nispeten düzenli bir artış gerçekleşmiş ve AB üretimi genel olarak tahminen yüzde 41 artmıştır. Domuz eti üretimi ise yüzde 9,4 artmakla birlikte bu büyümenin çoğu 2013'ten sonra gerçekleşmiştir. Diğer yandan domuz eti üretimindeki büyüme, düşen domuz sayısına rağmen elde edilmiştir Buna karşılık, sığır eti üretimi 2006 ile 2021 arasında yüzde 7,4 düşmüş ve bunların çoğu 2014'e kadar olan dönemde gerçekleşmiştir. Koyun ve keçi eti üretimi sırasıyla 2006–2009 ve 2006–2014 dönemlerinde yaklaşık yüzde 40 seviyelerinde düşmüş, bundan sonra üretim seviyeleri daha istikrarlı bir hale gelmiştir.

En yüksek kümes hayvanı eti üretimi Polonya'da olurken (toplamın %19,2'si), bu ülkeyi Fransa (%12,5) ve İspanya (%12,3) takip etmiştir. AB'nin sığır eti üretiminin beşte birinden biraz fazlası Fransa'da gerçekleşirken (%20,9), nispeten büyük paylar Almanya (%15,8) ve İtalya’dan (%11,0) gelmiştir. İspanya, koyun eti üretiminde de en yüksek paya (%28) sahiptir. AB’de süt üretimine gelince; 2021'de AB çiftliklerinde çiğ süt üretimi tahmini olarak 161 milyon ton seviyesindedir. AB'de çiğ süt üretiminin büyük çoğunluğu mandıralara teslim edilmektedir. Mandıralara teslim edilen 150,7 milyon ton sütün 146,5 milyon tonu inek sütü olurken, geri kalanı ise diğer besi hayvanlarından elde edilen süttür. Hijyen kuralları gereği şimdiye kadarki geleneksel alışkanlıklar, çiftlikler ve mandıralar arasında kısa bir mesafeden taşınmasıyla sütün sık sık toplanmasını gerektirmiştir. Çiftliklerde soğutma tanklarının ve daha büyük süt tankerlerinin geliştirilmesi, bu özellikleri daha az kritik hale getirmiştir. 2021'de AB inek sütünün beşte birinden fazlası (%21,8) Almanya'daki mandıralar tarafından işlenmek üzere toplanmıştır.