Avrupa 10 yaşında, biz 25’te

Avrupa Birliği ülkelerinde traktörlerin yaş ortalaması 10 yılın altında. Bizde bu rakam 25 yıla yaklaşıyor. Bu sadece bir teknolojik gecikme değil, aynı zamanda bir üretkenlik sorunu. Üstelik traktörlerimiz sadece yaşlı değil, çoğu zaman zayıf da. Türkiye’de traktörlerin ortalama beygir gücü 60–65 bg civarında. Avrupa’da bu ortalama 90–120 beygir arasında. O yüzden orada bir traktör bir günde iş bitirirken, bizim çiftçimiz aynı işi üç günde zar zor çıkarıyor.

Yeni traktör kimin için?

Peki her yıl satılan 50–60 bin traktör ne işe yarıyor?
Kabaca hesaplarsak, bu satışlar mevcut traktör parkının yalnızca %3–4’ünü yenileyebiliyor. Yani traktörlerin tamamını yenilemek, bu hızla en az 25–30 yıl sürecek. Oysa bir traktörün ekonomik ömrü en fazla 10–12 yıl. Dahası, bu yeni traktörlerin çoğu zaten traktör sahibi olan, büyük ölçekli veya krediye erişebilen çiftçilere gidiyor. Küçük üretici ise hâlâ yorgun, yaşlı ve verimsiz makinelerle üretim yapmaya çalışıyor.

Beygir değil, akıl gücü lazım

Artık mesele sadece güçlü motorlar değil. Tarım dijitalleşiyor. Hassas ekim, otomatik gübreleme, verim haritalama, uzaktan takip sistemleri... Ama 1990’larda üretilmiş bir traktörle bunları yapabilmeniz mümkün değil. Bu yüzden tarımda “akıllı traktör” konusu, beygir gücünden bile daha önemli hale geliyor. Traktör sadece toprağı sürmeye değil, veriyi toplamaya da yarayan bir makine artık. Biz bu dönüşümün çok uzağındayız.

Ne yapmalı?

Türkiye’nin tarımsal potansiyeli büyük. Ama bu potansiyeli ortaya çıkaracak araçlar yaşlı ve yetersiz kalıyor. Bu döngüyü kırmak için:

Son söz: Sessiz bir kriz

Bugün Türkiye’deki pek çok yapısal sorun gibi, traktör ikilemi de sessizce büyüyor. Ama unutmayalım: Modern tarımın anahtarı modern traktördür. Eğer biz 50 bin traktör satarak 1,5 milyonluk yaşlı parkı ayakta tutmaya çalışırsak, bu yarışın galibi olamayız. Tarlada verimi konuşmadan, traktörü güncellemeden tarımda atılım beklemek hayal olur.