Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı gelir dağılımı istatistikleri, tarım sektörünün gelir düzeyi açısından diğer sektörlerin belirgin biçimde gerisinde kaldığını ortaya koyuyor. Toplam gelir içinde en yüksek payı maaş ve ücret gelirleri alırken, müteşebbis gelirlerinin payı geriliyor ve bu kalem içinde tarım, en düşük gelir grubunu oluşturan alan olarak öne çıkıyor.
Sektörel gelirler esas iş geliri üzerinden incelendiğinde tablo daha net ortaya çıkıyor. 2025 yılında hizmet sektöründe yıllık ortalama gelir 426 bin 45 TL seviyesine yükselirken, tarım sektöründe bu tutar 237 bin 461 TL olarak kaydediliyor. Böylece tarım sektöründe çalışanların ortalama yıllık geliri, 2025 yılı asgari ücret düzeyinin dahi altında kalıyor. Tarımsal üreticinin yalnızca düşük gelir seviyesinde kalmaması, aynı zamanda gelir artış hızının da diğer sektörlere göre daha zayıf seyretmesi dikkat çekiyor.
Gelir artış hızı diğer sektörlerin gerisinde kalıyor
Bir önceki yıla göre en yüksek artış inşaat sektöründe yüzde 79 olarak ölçülürken, hizmet sektöründe yüzde 75,8, sanayi sektöründe ise yüzde 70,1 oranında artış gerçekleşiyor. Tarım sektöründe ise bu artış yüzde 54,4 ile sınırlı kalıyor. Bu fark, tarımdaki gelir seviyesinin yalnızca düşük değil, aynı zamanda büyüme açısından da geride kaldığını gösteriyor ve sektördeki gelir makasının giderek açıldığına işaret ediyor.
Tarımsal üretici gelir baskısı altında seyrediyor
TÜİK verileri, tarımsal üreticilerin büyük bölümünün müteşebbis geliri kapsamında değerlendirilmesine rağmen sektör gelir yapısının sürdürülebilirlik açısından baskı altında olduğunu ortaya koyuyor. Yüksek girdi maliyetleri, üretici fiyatları ile satış gelirleri arasındaki makasın büyümesi ve küçük ölçekli işletme yapısının yaygınlığı, çiftçi gelirini sınırlayan başlıca unsurlar olarak öne çıkıyor. Buna karşın tarım, istihdam, kırsal yaşam ve gıda tedarik zinciri açısından stratejik önemini korumayı sürdürüyor.
Sektörde gelir dengesizliği derinleşmeye devam ediyor
2025 sonuçları, tarım sektörünün ekonomik büyüklükten aldığı pay ile üretici gelir düzeyi arasındaki dengesizliği yeniden görünür kılıyor. Ortalama gelir seviyesinin asgari ücretin altında kalması ve gelir artış temposunun diğer sektörlere kıyasla daha yavaş ilerlemesi, kırsal refah ve üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik bir uyarı niteliği taşıyor. Uzman değerlendirmeleri, önümüzdeki dönemde tarımsal üreticilerin gelir yapısının güçlendirilmesine yönelik destek ve politika mekanizmalarının daha merkezi bir başlık haline geleceğine işaret ediyor.
