İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye) bünyesinde, Alarko Holding liderliğinde faaliyet gösteren Tarımda Sürdürülebilirlik Görev Gücü, tarım sektörünün yapısal sorunlarını ve dönüşüm alanlarını sahaya inerek ele alan kapsamlı bir çalışmayı kamuoyuyla paylaştı.
SKD Türkiye ve Alarko Holding öncülüğünde hazırlanan rapor; Ülker, İş Bankası, İmece Mobil ve Alarko Tarım Grubu’nun katkılarıyla, Ege, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde gerçekleştirilen kapsamlı bir saha araştırmasına dayanıyor. Yaklaşık 400 sektör paydaşının katılımıyla oluşturulan bu çalışma, tarımda sürdürülebilirlik, fırsat eşitliği ve katılımcı istihdam modelleri açısından önemli bir referans niteliği taşıyor.
Alarko, kadınları ve gençleri dönüşümün merkezine yerleştiriyor
Modern seracılık, niş gübre, iklim dirençli tohum ve kurutulmuş gıda alanlarında sürdürülebilirlik odaklı yatırımlarını sürdüren Alarko Holding, tarımda kadın istihdamının geliştirilmesine yönelik çok boyutlu yaklaşımıyla dikkat çekiyor. Kadınları ve gençleri, yenilikçi tarım uygulamalarıyla düşük karbonlu ve kapsayıcı üretim modeline geçişin taşıyıcı gücü olarak konumlandıran Alarko, aynı zamanda SKD Türkiye Yönetim Kurulu’nda yer alıyor ve derneğin “Tarımda Sürdürülebilirlik” Görev Gücü’ne liderlik ediyor.
Saha verileri, tarımda istihdamın kırılgan yapısını ortaya koyuyor
Raporda yer alan analizler, tarım sektörünün insan kaynağı açısından kritik bir eşikte bulunduğunu net biçimde gösteriyor. TÜİK verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 5 milyon kişi tarımda çalışıyor, ancak son 10 yılda sektörün toplam istihdam içindeki payının %20’lerden %15’in altına gerilemesi, nitelikli iş gücüne erişimde ciddi bir risk alanı oluştuğunu ortaya koyuyor. Tarımda çalışan 2,3 milyon kadının, toplam istihdamın neredeyse yarısını oluşturmasına rağmen büyük bölümünün kayıt dışı, güvencesiz ve ücretsiz aile işçisi konumunda bulunması, kadın emeğinin görünmezliğini ve sosyal güvence eksikliğini gözler önüne seriyor. Kadınların %85’inin ilkokul mezunu olması ise eğitim düzeyinin, tarımda kadın istihdamını sınırlayan en kritik başlıklardan biri olduğunu ortaya koyuyor.
Gençler tarıma mesafeli değil, doğru destekleri bekliyor
Araştırma bulguları, gençlerin tarım sektörüne kapalı olmadığını, aksine doğru destek mekanizmalarıyla bu alanda aktif rol alabileceklerini gösteriyor. Katılımcı gençlerin %64’ünün girişimcilik eğitimine yoğun ilgi göstermesi, gençlerin tarımı yalnızca bir geçim alanı değil, aynı zamanda bir girişimcilik sahası olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Rapora katkı sunan paydaşların %58’inin 40 yaş altı olması da tarımın genç kuşaklara devredilebilecek bir potansiyele sahip olduğunu işaret ediyor.
Bilgi ve eğitim açığı, modern tarımın önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor
Raporda, modern tarım uygulamaları konusunda ciddi bir bilgi eksikliği bulunduğuna dikkat çekiliyor. İyi tarım, topraksız tarım, zararlılarla mücadele ve doğru gübre kullanımı gibi temel başlıklarda yeterli bilgiye erişilemediği görülürken, katılımcıların %52’sinin tohum ıslahı konusunda “Fikrim yok” yanıtını vermesi bu açığı somut biçimde ortaya koyuyor. Bu durum, özellikle kadınlar ve gençler için yaygın, erişilebilir ve uygulamalı eğitim programlarının gerekliliğini güçlendiriyor. Katılımcıların %47’sinin 3 yıldan az, %30’unun ise 10 yılın üzerinde deneyime sahip olmasına rağmen, mesleki gelişim imkanlarını yeterli bulanların oranının yalnızca %25’te kalması, sektörde hem yeni başlayanların hem de deneyimli çalışanların gelişim ihtiyaçlarının karşılanamadığını gösteriyor.
Teknoloji, politika ve sosyal haklar başlıklarında boşluk dikkat çekiyor
Raporda teknoloji kullanımına ilişkin veriler de çarpıcı bir tablo sunuyor. Katılımcıların yalnızca %14,5’i, tarımda teknoloji kullanımı konusunda kendisini yeterli görüyor. Bu oran, dijital okuryazarlık ve modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması gerektiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Öte yandan katılımcıların sadece %17’si, mevcut tarım politikalarının kadın ve gençleri yeterince desteklediğini düşünüyor. Özel sektör destekleri de büyük ölçüde yetersiz bulunurken, katılımcıların %63’ü bu destekleri “hiç” ya da “az etkili” olarak değerlendiriyor. Sosyal haklar konusunda bilgi eksikliği de öne çıkıyor; katılımcıların %60’ı, sosyal haklara dair yeterli bilgiye sahip olmadığını ifade ediyor.
Çalışma koşullarının iyileştirilmesi kritik önem taşıyor
Araştırma, tarımda çalışma koşullarının da önemli bir sorun alanı olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların %62’si hijyen, kreş ve iş güvenliği gibi imkanları yetersiz bulurken, %61’i iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını yeterli görmüyor. İş bulma süreçleri de ciddi bir sorun olarak öne çıkıyor; katılımcıların %80’i, tarımda iş bulmayı “zor” veya “çok zor” olarak tanımlıyor.
Eğitim ve finansman, dönüşümün anahtarı olarak görülüyor
Rapora katkı sunan paydaşların önerileri doğrultusunda; hibe ve faizsiz kredi mekanizmalarının artırılması, derinlemesine eğitim ve rehberlik programlarının yaygınlaştırılması, yeni iş birliklerinin oluşturulması, pazarlama ve satış desteğinin güçlendirilmesi, teknolojiye erişimin kolaylaştırılması ile yerel ve uluslararası pazarlara açılımın desteklenmesi tarımda kadın ve genç istihdamını güçlendirecek temel başlıklar olarak öne çıkıyor.
İlk saha eğitimi Eskişehir’de hayata geçirildi
Raporda ortaya konan bulgular, SKD Türkiye bünyesinde ve Alarko’nun desteğiyle hayata geçirilecek saha eğitim programlarına da temel oluşturuyor. Program kapsamındaki ilk eğitim, Alarko Holding ve Alarko Tarım Akademisi destekleriyle 17 Aralık 2025’te Eskişehir Sanayi Odası’nda düzenlendi.
Eğitim programında; Sürdürülebilir Tarım, Modern Tarım Teknolojileri, Ata ve Hibrit Tohumun Geleceği, Tarımda Gübre Kullanımı, İyi Tarım Uygulamaları ile Girişimcilik ve İş Kurma Süreçleri başlıkları, akademisyenler, sektör temsilcileri ve sivil toplum paydaşları tarafından çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alındı. Program, başta kadınlar ve gençler olmak üzere bölgedeki tüm tarım paydaşlarını bir araya getirdi.
Alarko, tarım yatırımlarında sürdürülebilirliği kalıcı hale getiriyor
2023 yılında tarım sektörüne adım atan Alarko Şirketler Topluluğu, jeotermal seralarda topraksız ve kalıntısız üretim gerçekleştiriyor. Çankırı’da faaliyete geçen hibrit teknolojili mikro granül gübre fabrikası, Avrupa’nın bu alandaki en büyük üretim tesislerinden biri olarak öne çıkıyor. Tohum ıslahında Ar-Ge çalışmalarını sürdüren Alarko, kurutulmuş gıda yatırımlarıyla da tarımsal üretimde israfın azaltılmasını hedefliyor. %75 kadın çalışan oranına sahip Alarko Tarım Grubu, yayımlanan bu raporla birlikte tarımda kadın ve gençlerin güçlenmesine yönelik dönüşüm sürecine sahadan gelen verilerle yön vermeyi amaçlıyor.
